Karcinom grlića materice je najčešći karcinom genitalnog trakta žena. Godišnje oboli oko 500000 žena, a umre preko 200000 žena. Njegov razvoj je dugotrajan, meri se godinama, a prolazi kroz faze premalignih stadijuma koje označavamo kao cervikalne intraepitelijalne neoplazije (CIN I,II,III). To znači, da se promene dešavaju unutar epitela grlića materice koje možemo otkriti na vreme i sprovesti minimalne terapijske postupke i time zaustaviti dalji napredak bolesti. Danas se zna de je za nastanak karcinoma odgovoran HPV-humani papiloma virus. Ovih virusa ima preko 150 tipova, a prenose se seksualnim putem, te je prva prevencija upotreba kondoma. Neki tipovi, kao 6 i 11, dovode do pojave polnih bradavica, a neki su visoko rizični-maligni, kao tipovi 16 i 18, za koje se pouzdano zna da dovode do pojave karcinoma.

S obzirom, da se maligni proces odvija tokom nekoliko godina, kao i to da karcinom sam po sebi ne daje nikakve simptome, osim kada je već uznapredovao i teško izlečiv, redovnim godišnjim citološkim (PAP test) i kolposkopskim pregledima možemo uočiti i najmanje promene na grliću i sprovesti adekvatan tretman.

Bez obzira da li je prethodni nalaz bio dobar, jednom godišnje se obavlja ovaj pregled, jer se u periodu od godinu dana, može javiti neka promena koja će biti otkrivena u sledećoj godišnjoj poseti.

Ako nalaz nije „idealan“ (PAP ASC-US,III,IV) taj bris se ponavlja, i u slučaju lošeg ponovljenog nalaza preporučuje se biopsija/uzimanje isečka sa grlića materice na mestu sumnjive kolposkopske slike, pa se prema dobijenom histopatološkom nalazu određuje dalji tretman. Ako je nalaz dobar, dalje se obavljaju češće kolposkopske i PAP kontrole, uz eventualno HPV tipizaciju (utvrđivanje prisustva HPV virusa i određivanje tipa virusa), koja će se ponavljati naredne dve godine na 6 meseci. Ukoliko nalaz nije dobar, primenjuje se neka od dijagnostičko-terapijskih procedura prema protokolima, kao što su plitke ili dublje LOOP ekscizije cerviksa odnosno konizacija.